Archeologisch Museum en Jachtmuseum

Toen de hertogen aan het begin van de zestiende eeuw naar het Hertogelijk Paleis verhuisden, had dit kasteel kunnen sterven. In plaats daarvan werd het wat het vandaag is: de zolder van het geheugen van Vila Viçosa. In de citadel waar de familie Braganza haar eerste eeuwen doorbracht, zijn nu twee musea gevestigd, en elk beantwoordt een andere vraag. Het Archeologisch Museum vraagt: wie was hier vóór ons? Het Jachtmuseum: hoe leefden zij die hier waren?

Het antwoord van het eerste begint op de meest onwaarschijnlijke manier. Een groot deel van deze collectie werd niet opgegraven door hoogleraren: zij werd bijeengebracht door António Dias de Deus en Luís Agostinho, twee medewerkers van de strafkolonie van Vila Fernando die, in hun vrije uren, archeologische vindplaatsen in de hele Alto Alentejo opgroeven. De omvang en kwaliteit van de vondsten waren zodanig dat ze een gerenommeerd archeoloog aantrokken, Abel Viana, die de stukken bestudeerde en dit museum stichtte. Loop door de zalen en reken de tijd na: van het paleolithicum tot de achttiende eeuw, met bijzondere rijkdom uit de Romeinse periode, opgegraven in deze stad zelf. En dan komen de verrassingen: stukken uit Egypte, uit Carthago, en zelfs precolumbiaanse voorwerpen, deels afkomstig uit de persoonlijke verzamelingen van een verzamelende koning, Luís I. Een reis door de antieke Middellandse Zee en de wereld, binnen een middeleeuws kasteel in de Alentejo.

Het tweede museum vertelt over de grote passie van dit huis: de jacht. De Braganza's maakten van hun jachtdomein het grootste ommuurde natuurgebied van het land, achttien kilometer muur rond een wereld van herten en wilde zwijnen, en generaties hertogen en koningen kwamen vooral hiervoor naar Vila Viçosa. De zalen tonen die obsessie in het groot: Europese vogels, Afrikaanse en Aziatische trofeeën, de schedel van een dwergolifant, en een verzameling van tweehonderd wapens.

Maar er is hier één ensemble dat een moment van stilte verdient. In 1907 maakte de kroonprins, Luís Filipe, een grote reis naar de Afrikaanse koloniën, en van de gemeenschappen die hij bezocht ontving hij ceremoniële wapens, speren, assegaaien, pronkstukken, aangeboden aan hem en aan zijn vader, koning Carlos, de meest gepassioneerde jager die dit kasteel ooit kende. De geschenken kwamen de verzamelingen van de familie verrijken. Maanden later, op 1 februari 1908, werden vader en zoon samen vermoord, in Lissabon. De Afrikaanse pronkwapens bleven hier: afscheidsgeschenken waarvan niemand wist dat het afscheid was.

Voordat u vertrekt, beklim de muren. Van daarboven ziet u de hele stad, de huizen, de sinaasappelbomen, het marmer overal. De middeleeuwse wachters speurden deze horizon af naar vijanden; de bezoeker van vandaag zoekt er de weg naar het volgende monument. Het kasteel, van zijn kant, blijft doen wat het altijd deed: bewaken. Het bewaakt niet langer de grens. Het bewaakt de tijd.