Fonte das Bicas (Fontein van de Tuiten)

Elke inwoner van Borba kent de overlevering: de drie tuiten komen overeen met de drie levensfasen. De rechter is voor de ongehuwden, de middelste voor de gehuwden, de linker voor de weduwen en weduwnaars. En wie van dit water drinkt, zo zegt men, raakt nooit ver van Borba verwijderd. Maar het ware verhaal, verborgen in de raadsboeken van de gemeente, is interessanter dan de legende.

Het begon allemaal met een beroemde bron, de Fonte dos Finados, waarvan het water door de artsen werd geprezen als "een van de gezondste van het continent". Juist daarom werd er tientallen jaren om gestreden: particulieren die het overtollige water naar hun tuinen leidden en een openbare fontein beloofden die ze nooit bouwden, en een oude fontein, te klein en te diep, waar de documenten "ongelukken" vermelden — vrijwel zeker verdrinkingen.

In 1775 besloot de gemeenteraad niet langer te lappen. Hij riep adel en volk bijeen, verkocht gemeentebezit en huurde een militair ingenieur in om geen fontein, maar een systeem te ontwerpen: het water zou eerst de bevolking bevoorraden, dan de tuinen besproeien en ten slotte de Ribeira de Borba versterken — dezelfde stroom die de watermolens aandreef en stroomafwaarts de Koninklijke Tapada van Vila Viçosa voedde. Een werk om iedereen tegelijk te dienen.

Het kostte zesduizend cruzados, een fortuin voor een gemeente van deze omvang. De leidingen werden van marmer gemaakt, en de gebeeldhouwde figuren worden toegeschreven aan twee beeldhouwersbroers uit het stadje zelf. In 1786 bezocht koningin Maria I Borba, en de fontein moet de trots zijn geweest die men haar toonde. Hij werd voltooid in 1788 — en datzelfde jaar moest de raad verbieden om kleren te wassen waar men hoorde te drinken. Zelfs de beste techniek overwint niet van de ene op de andere dag de gewoonten van een hele stad.

Vandaag is het een Nationaal Monument en het meest geliefde monument van wie hier woont. En misschien is de legende van de drie levensfasen waar: deze fontein werd geboren om het hele leven van Borba te dienen, omdat een handvol raadsleden besloot dat het water van dit land van niemand zou zijn. Het zou van iedereen zijn.